Cyber war: what it is, how it affects Thailand and how to prepare

Quick summary สงครามไซเบอร์ คือการใช้คอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ตโจมตีอีกฝ่าย ไม่มีเสียงปืน แต่ทำให้เว็บไซต์ แอปธนาคาร ไฟฟ้า หรือโทรศัพท์ใช้การไม่ได้ ไทยเจอมาแล้วเมื่อปี 2568 ช่วงข้อพิพาทชายแดน เว็บราชการถูกแฮก 13 แห่ง สิ่งที่คนทั่วไปทำได้ คือ มีเงินสดสำรอง จดเบอร์สำคัญลงกระดาษ ตั้งรหัสผ่านแบบสองชั้น ไม่เชื่อข่าวหรือลิงก์ที่ส่งต่อกันมาในช่วงวุ่นวาย และถ้าถูกหลอกหรือถูกแฮก แจ้ง 1441 หรือ thaipoliceonline.go.th เท่านั้น

เวลาพูดถึงสงคราม คนส่วนใหญ่นึกถึงรถถังและเครื่องบิน แต่ทุกวันนี้ความขัดแย้งระหว่างประเทศมักเริ่มก่อนหรือเกิดคู่กันในโลกออนไลน์ เป้าหมายคือทำให้อีกฝ่ายวุ่นวาย สื่อสารไม่ได้ เงินติดขัด และเชื่อข่าวผิด ๆ บทความนี้อธิบายว่าสงครามไซเบอร์ คืออะไร เคยเกิดอะไรขึ้นแล้วในไทยและต่างประเทศ ถ้าระบบล่มจะกระทบชีวิตประจำวันอย่างไร และเตรียมตัวอย่างไรโดยไม่ต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญคอมพิวเตอร์ บทความนี้ไม่มีเนื้อหาทางการเมือง

สงครามไซเบอร์ คืออะไร มีกี่แบบ

สงครามไซเบอร์ คือการโจมตีระบบคอมพิวเตอร์ เครือข่าย และข้อมูลของอีกฝ่าย เพื่อหวังผลทางทหาร การเมือง หรือเศรษฐกิจ ผู้โจมตีอาจเป็นหน่วยงานของรัฐ หรือกลุ่มแฮกเกอร์ที่อ้างว่าทำเพื่อชาติ รูปแบบที่พบบ่อยมีดังนี้

• ยิงข้อมูลถล่มให้ระบบล่ม (DDoS) ส่งคำขอปลอมจำนวนมากจนเว็บไซต์หรือแอปเปิดไม่ขึ้น คนทั่วไปจะเห็นว่าเว็บช้าหรือเข้าไม่ได้
• เปลี่ยนหน้าเว็บ (Defacement) แฮกเข้าเว็บแล้วแปะข้อความหรือภาพของผู้โจมตี เพื่อสร้างความอับอายและข่าว
• มัลแวร์เรียกค่าไถ่ (Ransomware) เข้ารหัสไฟล์ของหน่วยงานจนเปิดไม่ได้ เช่น ระบบโรงพยาบาลหรือหน่วยงานรัฐ
• ขโมยข้อมูลและรหัสผ่าน นำข้อมูลส่วนตัวไปขาย ไปหลอกต่อ หรือไปเข้าบัญชีของเรา
• โจมตีโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ระบบไฟฟ้า น้ำประปา โทรคมนาคม ซึ่งกระทบคนจำนวนมากพร้อมกัน
• ปล่อยข่าวปลอม สร้างบัญชีปลอมจำนวนมากเพื่อปั่นความกลัว ความเกลียด หรือข่าวลือให้คนตื่นตระหนก

เคยเกิดอะไรขึ้นแล้วในไทย

ช่วงเดือนเมษายนถึงมิถุนายน 2568 ซึ่งเป็นช่วงที่มีข้อพิพาทบริเวณชายแดนไทยกับกัมพูชา กลุ่มแฮกเกอร์ที่อ้างตัวว่าเป็นชาวกัมพูชาประกาศโจมตีเว็บไซต์หน่วยงานไทย ด้วยการยิงข้อมูลให้ระบบล่มและเปลี่ยนหน้าเว็บ ตำรวจไซเบอร์ตรวจพบเว็บไซต์ที่ได้รับผลกระทบ 13 แห่ง ส่วนใหญ่เป็นเว็บของเทศบาล อบต. สำนักงานจังหวัด โรงเรียน และกรมต่าง ๆ ศาลอนุมัติหมายจับผู้ต้องสงสัยชาวกัมพูชา 2 ราย เมื่อเดือนมิถุนายน 2568 (PPTV)

ส่วนภาพรวมระดับประเทศ เมื่อ 12 ต.ค. 2569 สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) เปิดรายงานประเมินความเสี่ยงภัยไซเบอร์ของไทยปี 2569 จากผู้ตอบ 235 รายใน 134 หน่วยงาน พบว่าภัยที่ถูกเลือกว่าน่ากังวลที่สุดคือการโจมตีที่ใช้ AI (68.1 เปอร์เซ็นต์ของผู้ตอบ) รองลงมาคือมัลแวร์เรียกค่าไถ่ และการขโมยรหัสผ่านหรือข้อมูลยืนยันตัวตน ส่วนภาคที่เสี่ยงได้รับผลกระทบต่อเนื่องมากที่สุดคือบริการภาครัฐ การเงินการธนาคาร และโทรคมนาคม (ฐานเศรษฐกิจ) ตัวเลขนี้เป็นการประเมินความเสี่ยงของผู้ตอบ ไม่ใช่จำนวนเหตุที่เกิดจริง

ตัวอย่างสงครามไซเบอร์ ในต่างประเทศ ที่กระทบคนธรรมดา

ไฟดับทั้งเมืองในยูเครน ปี 2558

วันที่ 23 ธ.ค. 2558 ผู้โจมตีเจาะเข้าระบบควบคุมของบริษัทไฟฟ้าในยูเครนตะวันตก แล้วสั่งตัดไฟ ทำให้ผู้ใช้ไฟเกือบ 225,000 รายไม่มีไฟฟ้าใช้ เจ้าหน้าที่ต้องขับรถไปสถานีไฟฟ้าย่อยแล้วเปิดระบบด้วยมือ เพราะระบบอัตโนมัติถูกทำลาย (NATO CCDCOE) บทเรียนคือ ไฟดับจากการโจมตีไซเบอร์อาจกินเวลานานกว่าไฟดับทั่วไป ควรเตรียมของแบบเดียวกับไฟดับ สื่อสารล่ม

อินเทอร์เน็ตดาวเทียมล่มทั่วยุโรป ปี 2565

วันที่ 24 ก.พ. 2565 วันเดียวกับที่รัสเซียบุกยูเครน ผู้โจมตีเจาะเครือข่ายอินเทอร์เน็ตดาวเทียม KA-SAT ของบริษัท Viasat ทำให้โมเด็มหลายหมื่นเครื่องหลุดออฟไลน์ ไม่ใช่แค่ในยูเครน แต่ลามไปเยอรมนี ฝรั่งเศส อิตาลี ฮังการี กรีซ และโปแลนด์ ในเยอรมนีมีกังหันลมผลิตไฟฟ้าราว 5,800 ตัวที่ใช้โมเด็มนี้ควบคุมระยะไกลขาดการเชื่อมต่อ บริษัทต้องส่งโมเด็มใหม่ให้ลูกค้าเกือบ 30,000 เครื่อง (BleepingComputer) บทเรียนคือ การโจมตีที่เล็งประเทศหนึ่ง อาจกระทบประเทศที่ไม่เกี่ยวข้องได้

ถ้าเกิดสงครามไซเบอร์ ชีวิตประจำวันจะกระทบอะไรบ้าง

• เงิน แอปธนาคาร การโอนผ่านพร้อมเพย์ บัตรเดบิต และตู้ ATM อาจใช้ไม่ได้ชั่วคราว ร้านค้าที่รับแต่เงินโอนจะขายของไม่ได้
• การสื่อสาร อินเทอร์เน็ตช้าหรือหลุด โซเชียลมีเดียเข้าไม่ได้ หรือเต็มไปด้วยข่าวปลอม
• ไฟฟ้าและน้ำประปา ถ้าระบบควบคุมถูกโจมตี อาจดับหรือหยุดจ่ายเป็นพื้นที่
• บริการรัฐและโรงพยาบาล ระบบนัดหมาย ประวัติคนไข้ หรือเว็บราชการอาจล่ม ทำให้รอนานขึ้น
• การเดินทาง ระบบขายตั๋ว สัญญาณไฟ หรือระบบนำทางอาจรวน อ่านเรื่องสัญญาณ GPS ถูกรบกวนต่อได้ที่สงครามอวกาศ

ส่วนใหญ่ระบบเหล่านี้มีระบบสำรอง และกลับมาใช้ได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน สิ่งสำคัญคือเตรียมตัวให้ผ่านช่วงนั้นได้โดยไม่ตื่นตระหนก

เตรียมตัวรับมือสงครามไซเบอร์ ทำอะไรได้บ้าง

เตรียมของในบ้าน

• มีเงินสดสำรองไว้ใช้อย่างน้อย 3 ถึง 7 วัน เป็นแบงก์ย่อยและเหรียญ เพราะช่วงระบบล่มร้านค้ามักทอนไม่ได้
• จดเบอร์โทรสำคัญลงกระดาษ เช่น คนในครอบครัว โรงพยาบาล 1669 ตำรวจ 191 สายด่วนนิรภัย 1784 และ 1441
• ถ่ายสำเนาเอกสารสำคัญเก็บไว้ทั้งแบบกระดาษและไฟล์ในที่เก็บสองแห่ง เช่น บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน สมุดบัญชี กรมธรรม์ ใบสั่งยา
• มีวิทยุ AM FM ใช้ถ่าน และพาวเวอร์แบงก์ที่ชาร์จเต็ม ไว้ฟังประกาศทางการเมื่ออินเทอร์เน็ตใช้ไม่ได้ อ่านRadio communication basics ประกอบ
• เตรียมของสำรองให้พอใช้ 7 วัน ใช้เครื่องคำนวณของสำรอง 7 วันช่วยคิดได้

ป้องกันบัญชีและอุปกรณ์

• เปิดการยืนยันตัวตนสองชั้น (2FA) ในอีเมล แอปธนาคาร LINE และเฟซบุ๊ก
• ใช้รหัสผ่านยาวและไม่ซ้ำกันในแต่ละบัญชี ถ้าจำไม่ไหวให้ใช้แอปจัดการรหัสผ่าน
• อัปเดตระบบมือถือ คอมพิวเตอร์ และเราเตอร์ทันทีที่มีอัปเดต เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นของเราเตอร์
• สำรองรูปและไฟล์สำคัญไว้ในฮาร์ดดิสก์ภายนอกที่ถอดเก็บไว้ ไม่ต่อกับเครื่องตลอดเวลา
• ไม่ติดตั้งแอปจากลิงก์ที่ส่งมาทางข้อความ ติดตั้งจาก App Store หรือ Google Play เท่านั้น

ระวังข่าวปลอมและมิจฉาชีพที่แฝงมากับสถานการณ์

ช่วงที่มีความขัดแย้ง มิจฉาชีพมักฉวยโอกาส เช่น ส่ง SMS อ้างว่าเป็นธนาคารให้ยืนยันบัญชี ปลอมเป็นหน่วยงานรัฐให้ลงทะเบียนรับความช่วยเหลือ หรือเปิดรับบริจาคปลอม ตำรวจเตือนเมื่อ 21 ก.ค. 2569 ว่ามีเพจและแอปแจ้งความปลอมระบาด ช่องทางทางการมีแค่สายด่วน 1441 และเว็บไซต์ thaipoliceonline.go.th เท่านั้น (กรุงเทพธุรกิจ)

• ข่าวที่ทำให้ตกใจมาก ให้เช็กจากหน่วยงานทางการก่อนแชร์ เช่น ปภ. กระทรวงกลาโหม หรือสำนักข่าวหลัก
• ธนาคารและหน่วยงานรัฐไม่ส่งลิงก์ให้กรอกรหัสหรือเลขบัตรทาง SMS
• ระวังคลิปและเสียงปลอมที่ทำด้วย AI ถ้ามีคนรู้จักโทรมาขอเงินด่วน ให้วางสายแล้วโทรกลับเบอร์เดิมที่เรามี
• ทำตามคำเตือนจากข้อความ Cell Broadcast ของ ปภ. ซึ่งส่งถึงมือถือทุกเครื่องในพื้นที่โดยไม่ต้องลงแอป

ถูกแฮกหรือถูกหลอก แจ้งที่ไหน

1. ถ้าโอนเงินให้มิจฉาชีพ โทรธนาคารของเราทันทีให้ระงับบัญชีปลายทาง แล้วโทร 1441 (ศูนย์ AOC ตลอด 24 ชั่วโมง)
2. แจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th เก็บหลักฐานไว้ เช่น ภาพหน้าจอแชต เลขบัญชี สลิปโอน
3. ถ้าบัญชีโซเชียลถูกแฮก เปลี่ยนรหัสผ่านจากอุปกรณ์อื่น ออกจากระบบทุกเครื่อง แล้วเปิด 2FA
4. หน่วยงานและองค์กรที่ถูกโจมตีระบบ แจ้ง ThaiCERT ของ สกมช. (PDPC).

คำถามที่พบบ่อย เรื่อง สงครามไซเบอร์

Summary

สงครามไซเบอร์ ไม่ใช่เรื่องไกลตัว ไทยเคยเจอมาแล้ว และภาคที่เสี่ยงที่สุดคือบริการรัฐ ธนาคาร และโทรคมนาคม ซึ่งเป็นของที่เราใช้ทุกวัน เตรียมได้ง่าย ๆ ด้วยเงินสดสำรอง เบอร์สำคัญบนกระดาษ วิทยุใช้ถ่าน รหัสผ่านสองชั้น และนิสัยเช็กข่าวก่อนแชร์ อ่านต่อได้ที่สงครามอวกาศ ดาวเทียมและ GPS ภัยสงครามและความไม่สงบ andเตรียมพร้อมรับวิกฤต

Sources:
PPTV (10 มิ.ย. 2568): ตำรวจไซเบอร์ออกหมายจับแฮกเกอร์ชาวกัมพูชา 2 ราย โจมตีเว็บไซต์ราชการไทย 13 แห่ง
ฐานเศรษฐกิจ (12 ต.ค. 2569): สกมช. เปิดรายงานประเมินความเสี่ยงภัยไซเบอร์ของประเทศไทย พ.ศ. 2569
NATO CCDCOE: การโจมตีไซเบอร์ระบบไฟฟ้ายูเครน 23 ธ.ค. 2558
BleepingComputer: Viasat ชี้แจงเหตุโจมตีไซเบอร์บริการดาวเทียม KA-SAT 24 ก.พ. 2565
กรุงเทพธุรกิจ (21 ก.ค. 2569): ตำรวจเตือนเพจแจ้งความปลอม ช่องทางทางการมีแค่ 1441 และ thaipoliceonline.go.th
ThaiCERT ศูนย์ประสานการรักษาความมั่นคงปลอดภัยระบบคอมพิวเตอร์ประเทศไทย (สกมช.)
เรียบเรียงโดย E26BLC · ปรับปรุง 31 ต.ค. 2569 · บทความนี้เพื่อการเตรียมตัวของประชาชน ไม่มีเนื้อหาทางการเมือง