ภัยสงคราม และความไม่สงบ ประชาชนควรเตรียมตัวและเอาตัวรอดอย่างไร

สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน ภัยสงคราม และความไม่สงบคาดเดาได้ยาก สิ่งที่ประชาชนทำได้คือเตรียมถุงยังชีพกับเอกสารไว้ก่อน และทำตามคำเตือนของทางการทันที ถ้าได้รับข้อความเตือนภัยหรือได้ยินเสียงปืนใหญ่ ให้เข้าที่หลบภัยหรืออพยพไปศูนย์พักพิงที่ทางการกำหนด เจอวัตถุต้องสงสัยห้ามแตะและแจ้ง 1374 รอทางการยืนยันความปลอดภัยก่อนกลับบ้าน และติดตามข่าวจากทางราชการเท่านั้น ไม่แชร์ข่าวลือ

ช่วงเหตุปะทะบริเวณชายแดนไทย–กัมพูชาเมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 มีผู้อพยพ 188,734 คน ใน 770 ศูนย์พักพิงของ 7 จังหวัด และเมื่อเกิดเหตุอีกครั้งในเดือนธันวาคม 2568 ทางการเตรียมศูนย์พักพิงชั่วคราว 307 แห่งใน 4 จังหวัดอีสานใต้ รองรับได้กว่า 359,000 คน บทความนี้รวบรวมวิธีเตรียมตัวและเอาตัวรอดสำหรับประชาชน จากกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) กระทรวงมหาดไทย กรมควบคุมโรค กรมสุขภาพจิต และคำแนะนำสากลของคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ICRC) โดยไม่มีเนื้อหาทางการเมือง

ช่องทางเตือน ภัยสงคราม ที่ต้องรู้

• ข้อความ Cell Broadcast ปภ. ส่งถึงมือถือทุกเครื่องในพื้นที่เสี่ยงโดยไม่ต้องลงแอป เคยใช้แจ้งให้อยู่ในที่ปลอดภัย ติดต่อกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และแจ้งให้อพยพไปศูนย์พักพิงทันที ข้อความทดสอบจะเขียนบอกชัดว่าไม่ใช่เหตุการณ์จริง
• หอกระจายข่าว และวิทยุในพื้นที่
• กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น
• สายด่วน ปภ. 1784 และ LINE @1784DDPM ตลอด 24 ชั่วโมง
• ตรวจว่ามือถือเปิดรับการแจ้งเตือนภาครัฐไว้ ดูวิธีตั้งค่าได้ที่บทความไฟดับ สื่อสารล่ม

เตรียมตัวก่อนเกิด ภัยสงคราม

• จัดถุงยังชีพ 72 ชั่วโมง มีน้ำอย่างน้อย 3 ลิตรต่อคนต่อวัน อาหารแห้ง ชุดปฐมพยาบาล ยาประจำตัว ไฟฉาย วิทยุ พาวเวอร์แบงก์ เงินสด และนกหวีด
• ทำสำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน สูติบัตร ประวัติสุขภาพ และกรมธรรม์ไว้หลายชุด และเก็บสำเนาในมือถือด้วย
• จดเบอร์สำคัญไว้บนกระดาษ เผื่อมือถือแบตหมดหรือสัญญาณล่ม
• ให้เด็กจำชื่อตัวเอง ชื่อพ่อแม่ และเบอร์โทรได้ และให้พกกระดาษที่เขียนข้อมูลนี้ไว้
• รู้ตำแหน่งหลุมหลบภัยหรือบังเกอร์ใกล้บ้าน ศูนย์พักพิง และเส้นทางอพยพ กำหนดจุดนัดพบของครอบครัว แล้วซ้อมเดินทางจริง
• สัตว์เลี้ยง ให้ติดป้ายชื่อ เตรียมกรง และนำประวัติวัคซีนไปด้วยเมื่ออพยพ

เมื่อเกิด ภัยสงคราม ได้ยินเสียงปืนใหญ่หรือได้รับแจ้งเตือน

1. เข้าที่หลบภัยทันที ถ้าไม่มีที่หลบภัย ให้อยู่ในอาคาร ห้องที่ไม่มีหน้าต่าง หรือชั้นล่างสุด
2. ถ้าอยู่ที่โล่ง ให้คลานไปที่ต่ำ นอนราบ ใช้แขนโอบศีรษะ ปิดหู และอ้าปากไว้ เพื่อลดแรงอัดจากระเบิด
3. รอจนเสียงสงบก่อนค่อยย้ายไปที่หลบภัยที่ปลอดภัยกว่า
4. ทำตามข้อความเตือนภัย ติดต่อกำนันหรือผู้ใหญ่บ้าน และเปิดวิทยุฟังประกาศ

อยู่ในหลุมหลบภัย

• อยู่ห่างทางเข้าและช่องเปิด
• นำน้ำ ยา ไฟฉาย วิทยุ และพาวเวอร์แบงก์เข้าไปด้วย
• ออกจากที่หลบภัยเมื่อทางการแจ้งว่าปลอดภัยแล้วเท่านั้น
• ยอมรับว่าความกลัวเป็นเรื่องปกติ ไม่ต้องฝืน และคอยดูแลเด็กกับผู้สูงอายุใกล้ตัว

อพยพหนี ภัยสงคราม ไปศูนย์พักพิง

• ทำตามคำสั่งอพยพทันที ประกาศอพยพของอำเภอหรือจังหวัดออกตามพระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย จึงมีผลตามกฎหมาย
• ไปศูนย์พักพิงหรือจุดที่ทางการกำหนด ถ้าไม่รู้ว่าไปที่ไหน โทร 1784 หรือถามผู้ใหญ่บ้าน
• นำยาโรคประจำตัว บัตรประชาชน อาหารแห้ง ไฟฉาย และพาวเวอร์แบงก์ไปด้วย
• ในศูนย์พักพิง สวมหน้ากากอนามัย ใช้ของใช้ส่วนตัว แยกสำรับอาหาร กินอาหารร้อน ดื่มน้ำสะอาด ล้างมือบ่อย ๆ นอนในมุ้ง และใช้ห้องน้ำที่จัดไว้ สงสัยปัญหาสุขภาพโทร 1422
• อยู่ในศูนย์พักพิงไปก่อน จนกว่าทางราชการยืนยันว่าปลอดภัย

กลับบ้านหลังเหตุสงบ

• ตรวจสอบกับนายอำเภอ กำนัน หรือผู้ใหญ่บ้านก่อนว่ากลับได้แล้ว
• เจอวัตถุต้องสงสัย ห้ามแตะและห้ามเคลื่อนย้ายเด็ดขาด ให้ออกจากบริเวณนั้นแล้วแจ้งเจ้าหน้าที่ หรือโทรสายด่วน 1374 ตลอด 24 ชั่วโมง
• ห้ามเก็บหรือครอบครองอาวุธ วัตถุต้องสงสัย หรือซากโดรน
• ได้ยินเสียงคล้ายระเบิดหลังเหตุสงบ อาจเป็นการทำลายวัตถุระเบิดของเจ้าหน้าที่ อย่าตื่นตกใจ

ข่าวลือช่วง ภัยสงคราม

ช่วงวันที่ 1 พฤษภาคมถึง 8 สิงหาคม 2568 มีการตรวจข่าวเกี่ยวกับสถานการณ์ชายแดน 307 เรื่อง พบว่าเป็นข่าวปลอมหรือบิดเบือน 151 เรื่อง การสร้างหรือส่งต่อข่าวปลอมมีโทษตามกฎหมายคอมพิวเตอร์ จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท

• หยุดคิดก่อนแชร์ ตรวจว่าใครเป็นต้นทาง และเกิดขึ้นเมื่อไร
• ภาพหรือคลิปที่น่าตกใจ ลองค้นภาพย้อนหลังว่าเคยเผยแพร่มาก่อนหรือไม่
• ติดตามข่าวจากทางราชการเท่านั้น ไม่แน่ใจอย่าแชร์
• ไม่ถ่ายภาพหรือแชร์การเคลื่อนย้ายกำลังและยุทโธปกรณ์ เพราะอาจเป็นอันตรายต่อเจ้าหน้าที่
• แจ้งเบาะแสข่าวที่น่าสงสัยได้ที่ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม

ดูแลใจตัวเองและเด็ก

• รักษากิจวัตรเดิมเท่าที่ทำได้ และลดการเสพข่าวที่ไม่จำเป็น
• ไม่ให้เด็กดูคลิปหรือภาพความรุนแรง คุยกับเด็กด้วยภาษาง่าย ๆ ไม่ลงรายละเอียด และย้ำว่าตอนนี้ปลอดภัย
• สังเกตอาการ เช่น ร้องไห้บ่อย นอนไม่หลับ ฝันร้าย หรือกลัวการแยกจากพ่อแม่
• ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง

ความไม่สงบในเมือง การชุมนุม หรือเหตุใช้อาวุธ

• หลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มีเหตุ และอย่าเข้าไปมุงดู
• ถ้าที่ที่อยู่ปลอดภัย ให้อยู่กับที่ไปก่อน การชุมนุมหลายครั้งจบเร็ว
• ทำตามคำแนะนำของตำรวจและหน่วยแพทย์ และปฏิบัติตามเคอร์ฟิวถ้ามีประกาศ
• ติดต่อครอบครัวทันทีให้รู้ว่าอยู่ที่ไหน
• ถ้ามีเหตุใช้อาวุธ ให้หนีถ้ามีทางปลอดภัยโดยทิ้งของไว้ ถ้าหนีไม่ได้ให้หาที่ซ่อน ปิดเสียงและปิดสั่นมือถือ แล้วแจ้ง 191 เมื่อปลอดภัย และไม่ถ่ายคลิป

ปฐมพยาบาลเมื่อมีคนเลือดออกมาก

• โทร 1669 บอกอาการ สถานที่ให้ชัดเจน จำนวนผู้บาดเจ็บ และระดับความรู้สึกตัว แล้วทำตามคำแนะนำ
• ใช้ผ้าสะอาดกดแผลให้แน่นและต่อเนื่อง
• ใช้สายรัดห้ามเลือดที่แขนหรือขาเฉพาะคนที่เคยฝึกมา
• อยู่กับผู้บาดเจ็บจนหน่วยแพทย์มาถึง

เบอร์ที่ควรรู้

ดูสายด่วนส่วนกลางและรายจังหวัดได้ที่ สายด่วนฉุกเฉิน 77 จังหวัด และถ้าไฟดับหรือสัญญาณล่ม ใช้วิทยุติดตามข่าว ดูความถี่วิทยุกู้ภัย

คำถามที่พบบ่อย เรื่อง ภัยสงคราม

สรุป

ภัยสงคราม และความไม่สงบเป็นเรื่องที่ประชาชนควบคุมไม่ได้ แต่เตรียมตัวได้ จัดถุงยังชีพและเอกสารไว้ รู้ช่องทางเตือนภัย รู้ที่หลบภัยและศูนย์พักพิงใกล้บ้าน ทำตามคำสั่งของทางการทันที ห้ามแตะวัตถุต้องสงสัย และติดตามข่าวจากทางราชการเท่านั้น อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้องได้ที่ไฟดับ สื่อสารล่ม ไฟไหม้ และภาพรวมภัยทุกประเภทในภัยพิบัติคืออะไร

แหล่งอ้างอิง:
กรมประชาสัมพันธ์ (29 ก.ค. 2568): ยอดผู้อพยพ 7 จังหวัด 188,734 คน ใน 770 ศูนย์พักพิง
Thai PBS (8 ธ.ค. 2568): ทภ.2 แจ้งข้อมูลศูนย์พักพิงชั่วคราว 4 จังหวัดอีสานใต้ 307 แห่ง
MGR Online (25 ก.ค. 2568): Cell Broadcast ปภ. แจ้งเตือนภัยในพื้นที่สู้รบ
Nation Thailand (8 ธ.ค. 2568): ปภ. ส่งข้อความเตือนอพยพพื้นที่ชายแดน จ.ตราด
Nation Thailand: ปภ. ทดสอบ Cell Broadcast ทั่วประเทศ 20 ม.ค. 2569
กรมประชาสัมพันธ์ (7 ธ.ค. 2568): สุรินทร์สั่งอพยพ 4 อำเภอ ติดตามข่าวจากทางราชการเท่านั้น
Thai PBS (15 ธ.ค. 2568): อ.ขุนหาญ จ.ศรีสะเกษ ประกาศอพยพประชาชนตาม พ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
Thai PBS (26 ส.ค. 2568): อนุมัติงบสร้างหลุมหลบภัยและเยียวยาผู้อพยพ
กรมประชาสัมพันธ์ (4 ส.ค. 2568): ขอประชาชนตรวจสอบก่อนกลับบ้าน ห้ามสัมผัสวัตถุต้องสงสัย สายด่วน 1374
MGR Online (28 ธ.ค. 2568): ทภ.2 แจ้งประชาชนกลับภูมิลำเนา เตือนอย่าเก็บอาวุธหรือวัตถุต้องสงสัย
อมรินทร์ทีวี (30 มี.ค. 2569): ทภ.2 ขอประชาชนงดถ่ายภาพและเผยแพร่การเคลื่อนย้ายยุทโธปกรณ์
อินโฟเควสท์ (13 ส.ค. 2568): เช็กก่อนแชร์ ข่าวปลอมสถานการณ์ชายแดน
PPTV (11 ธ.ค. 2568): กรมควบคุมโรค คู่มือดูแลสุขภาพกายใจผู้อพยพในศูนย์พักพิง
กรมสุขภาพจิต: คำแนะนำการดูแลสุขภาพจิตสำหรับผู้พักพิงในศูนย์อพยพชั่วคราว
มติชน (7 มิ.ย. 2568): กรมสุขภาพจิต สายด่วน 1323
สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์: ดูแลลูกหลานอย่างไรจากข่าวเหตุการณ์ความรุนแรง
กรมประชาสัมพันธ์ (19 ส.ค. 2569): เช็กลิสต์ถุงยังชีพ 72 ชั่วโมงแรก
Thai PBS NOW (30 ก.ค. 2568): 4 เรื่องควรรู้ ศูนย์อพยพ ศูนย์พักพิง
ICRC: Useful information for people affected by armed conflict (18 มี.ค. 2025)
MSB สวีเดน: In case of crisis or war (พ.ย. 2024)
SCDF สิงคโปร์: Public Warning System
American Red Cross: Bleeding (Life-Threatening External)
กรมประชาสัมพันธ์ (26 ธ.ค. 2566): สพฉ. แนะข้อควรรู้ก่อนโทร 1669
Smartraveller ออสเตรเลีย: Protests and civil unrest
ProtectUK: RUN HIDE TELL
ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย
เรียบเรียงโดย E26BLC · ปรับปรุง 29 ก.ย. 2569 · ข้อมูลใช้ประกอบการเตรียมตัว ให้ยึดประกาศและคำสั่งของทางราชการในพื้นที่เป็นหลัก