สัตว์มีพิษ ที่มากับน้ำท่วม งู ตะขาบ แมงป่อง ป้องกันและปฐมพยาบาลอย่างไร
สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน ช่วงน้ำท่วม สัตว์มีพิษ อย่างงู ตะขาบ และแมงป่อง จะหนีน้ำขึ้นมาหลบในบ้านและที่แห้ง กรมควบคุมโรคแนะนำให้ตรวจมุมมืด ที่นอน รองเท้า และเสื้อผ้าก่อนใช้ ถ้าถูกงูกัด ให้ตั้งสติ ขยับส่วนที่ถูกกัดให้น้อยที่สุด ห้ามขันชะเนาะและห้ามใช้ปากดูดพิษ แล้วรีบไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669
เวลาน้ำท่วม นอกจากเรื่องบ้านและรถแล้ว อีกเรื่องที่คนมักลืมคือสัตว์ที่หนีน้ำเข้ามาอยู่ใกล้ตัวเรา บทความนี้รวบรวมวิธีป้องกันและการปฐมพยาบาลที่ถูกต้อง จากกรมควบคุมโรค โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย และสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ
สัตว์มีพิษ อะไรบ้างที่มากับน้ำท่วม
เมื่อน้ำท่วมโพรงและที่อยู่เดิม สัตว์เหล่านี้จะย้ายขึ้นมาหาที่แห้งและอบอุ่น ซึ่งมักเป็นบ้านคน ของที่วางกองไว้ และมุมอับในบ้าน
| สัตว์ | มักหลบอยู่ที่ไหน | ความอันตราย |
|---|---|---|
| งู | ใต้ถุนบ้าน กองของ พงหญ้า มุมมืด ห้องน้ำ | งูในไทยหลายชนิดมีพิษร้ายแรง ถ้าถูกกัดอาจอันตรายถึงชีวิต |
| ตะขาบ | ใต้ที่นอน ในรองเท้า ซอกผนัง กองผ้า | ปวด บวม แดงบริเวณที่ถูกกัด |
| แมงป่อง | ใต้ก้อนหิน กองไม้ ในรองเท้าและเสื้อผ้า | ปวดแสบร้อน บวมบริเวณที่ถูกต่อย |
ป้องกันสัตว์มีพิษ เข้าบ้านช่วงน้ำท่วมอย่างไร
กรมควบคุมโรคแนะนำวิธีป้องกันไว้ 5 ข้อ
- ตรวจมุมมืดในบ้านเป็นประจำ และเปิดไฟให้สว่างพอ
- ตรวจที่นอนก่อนนอน ยกที่นอนให้สูงจากพื้น และกางมุ้งถ้าทำได้
- ตรวจเสื้อผ้าและรองเท้าก่อนใส่ และใส่รองเท้าบูทเมื่อต้องเดินในสวนหรือพื้นที่รก
- จัดบ้านให้สะอาดเป็นระเบียบ ไม่ให้มีที่หลบซ่อน
- เลี่ยงการเดินในที่แคบหรือพงหญ้าสูงตอนกลางคืน
ถ้าต้องลุยน้ำ ให้ใช้ไม้ยาวเคาะนำทางก่อนเดิน และระวังจุดที่มองไม่เห็นใต้น้ำ ถ้าเจองูในบ้านอย่าพยายามจับเอง ให้โทร 199 เพื่อขอให้เจ้าหน้าที่มาช่วย
ถูกงูกัด ต้องทำอย่างไร
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย แนะนำขั้นตอนไว้ดังนี้
- ตั้งสติให้มั่น ไม่ตื่นตกใจเกินไป
- สังเกตลักษณะของงู หรือถ่ายรูปงูไว้ถ้าทำได้อย่างปลอดภัย เพื่อให้แพทย์เลือกการรักษาได้ถูก
- ร้องขอความช่วยเหลือ และโทร 1669
- รีบไปโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด และขยับส่วนที่ถูกกัดให้น้อยเท่าที่จำเป็น
- ถ้าพิษเข้าตา ให้ล้างตาด้วยน้ำสะอาดปริมาณมาก
สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อถูกงูกัด
- ห้ามขันชะเนาะ เพราะไม่สามารถป้องกันการดูดซึมพิษงูได้
- ห้ามใช้ปากดูดพิษ
- ห้ามพอกสมุนไพรหรือวางน้ำแข็งบนแผลโดยตรง
ถูกตะขาบกัด ปฐมพยาบาลอย่างไร
- ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่
- ประคบเย็นเพื่อลดอาการปวดและบวม
- กินยาแก้ปวดได้ถ้าจำเป็น
- ถ้าปวดมาก บวมลามเร็ว หรือมีอาการผิดปกติอื่น ให้ไปพบแพทย์
อย่าใช้ปากดูดแผล และอย่าบี้ตะขาบให้ตายในบ้าน เพราะจะปล่อยกลิ่นที่ล่อตะขาบตัวอื่นเข้ามา
ถูกแมงป่องต่อย ปฐมพยาบาลอย่างไร
- ทำความสะอาดแผลและผิวหนังรอบ ๆ ด้วยน้ำและสบู่อ่อน
- ประคบเย็นเพื่อลดปวดและบวม
- ยกส่วนที่ถูกต่อยให้สูง
- กินยาแก้ปวดได้ถ้าจำเป็น และไปพบแพทย์ถ้าอาการไม่ดีขึ้น
เบอร์ที่ควรรู้ เมื่อถูกสัตว์มีพิษ ทำร้าย
| เบอร์ | ใช้เมื่อไร |
|---|---|
| 1669 | เจ็บป่วยฉุกเฉิน ต้องการรถพยาบาล |
| 1367 | ศูนย์พิษวิทยา รามาธิบดี สอบถามเรื่องพิษและการดูแลเบื้องต้น |
| 199 | ดับเพลิงและกู้ภัย ขอให้ช่วยจับงูหรือสัตว์ที่เข้าบ้าน |
| 1784 | ปภ. ขอความช่วยเหลือช่วงน้ำท่วม |
ดูสายด่วนอื่นเพิ่มได้ที่ สายด่วนฉุกเฉินทั้งหมด และอ่านเรื่องน้ำท่วมเพิ่มเติมที่ อุทกภัย คืออะไร
ทักถาม E26BLC ได้ฟรีทาง Messenger หรือดูรายงานน้ำท่วมสดและเรดาร์ฝนก่อนออกเดินทาง
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมช่วงน้ำท่วมถึงเจอสัตว์มีพิษ บ่อยขึ้น?
เพราะน้ำท่วมโพรงและที่อยู่ของสัตว์ มันจึงหนีขึ้นมาหาที่แห้ง ซึ่งมักเป็นบ้านคน ของที่วางกองไว้ และมุมอับในบ้าน
ถูกงูกัดควรขันชะเนาะไหม?
ไม่ควร โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ระบุว่าการขันชะเนาะไม่สามารถป้องกันการดูดซึมพิษงูได้ ให้ขยับส่วนที่ถูกกัดให้น้อยที่สุดแล้วรีบไปโรงพยาบาล
ควรถ่ายรูปงูที่กัดไหม?
ถ้าทำได้อย่างปลอดภัยควรถ่ายไว้ เพราะช่วยให้แพทย์รู้ชนิดของงูและเลือกการรักษาได้ถูก แต่อย่าเสียเวลาไล่จับงู
ตะขาบกัดอันตรายไหม?
ส่วนใหญ่ทำให้ปวด บวม และแดงบริเวณที่ถูกกัด ล้างแผล ประคบเย็น และกินยาแก้ปวดได้ ถ้าอาการรุนแรงขึ้นให้ไปพบแพทย์
เจองูในบ้านต้องทำอย่างไร?
ถอยออกมาให้ห่าง อย่าพยายามจับหรือตีเอง กันคนและสัตว์เลี้ยงออกจากบริเวณนั้น แล้วโทร 199 ให้เจ้าหน้าที่มาช่วย
ปรึกษาเรื่องพิษได้ที่ไหน?
โทร 1367 ศูนย์พิษวิทยา รามาธิบดี เพื่อขอคำแนะนำ ถ้าอาการฉุกเฉินให้โทร 1669 ทันที
สรุป
ช่วงน้ำท่วม งู ตะขาบ และแมงป่องจะหนีน้ำเข้ามาใกล้ตัวเรามากขึ้น ป้องกันได้ด้วยการตรวจมุมมืด ที่นอน รองเท้า และเสื้อผ้าก่อนใช้ ถ้าถูกงูกัดให้ตั้งสติ ขยับให้น้อยที่สุด ห้ามขันชะเนาะ ห้ามดูดพิษ แล้วรีบไปโรงพยาบาล ข้อมูลในบทความนี้เป็นการปฐมพยาบาลเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่การรักษา
แหล่งอ้างอิง:
กรมควบคุมโรค: 5 วิธีป้องกันสัตว์มีพิษในช่วงน้ำท่วม (กรุงเทพธุรกิจ)
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย: ถูกงูกัดไม่ให้ขันชะเนาะ
Thai PBS: 3 สัตว์มีพิษหน้าฝน (อ้างอิง สพฉ. กรมควบคุมโรค และศิริราช)
ศูนย์พิษวิทยา รามาธิบดี
เรียบเรียงโดย E26BLC
ทักมาถามได้ทุกเรื่อง ทั้งน้ำท่วม เส้นทางอพยพ และวิทยุสื่อสาร
บทความที่เกี่ยวข้อง
ความรู้ภัยพิบัติถุงน้ำแทนกระสอบทราย ไม่มีทรายก็ชะลอน้ำหน้าบ้านได้ ทำเองจากถุงขยะถุงน้ำแทนกระสอบทราย ทำเองจากถุงขยะใส่น้ำ ชะลอน้ำตื้นและคลื่นน้ำจากรถไม่ให้เข้าบ้าน พร้อมวิธีทำทีละขั้น แบบกล่องห่อผ้าใบ และข้อควรระวังอ่านต่อ 
ความรู้ภัยพิบัติวาตภัย คืออะไร ระดับพายุ ดีเปรสชัน โซนร้อน ไต้ฝุ่น และวิธีรับมือวาตภัย คืออะไร แปลว่าอะไร เกิดจากพายุแบบไหน ระดับพายุหมุนเขตร้อน ดีเปรสชัน โซนร้อน ไต้ฝุ่น ตามเกณฑ์กรมอุตุนิยมวิทยา และวิธีรับมือก่อน ระหว่าง หลังพายุอ่านต่อ 
ความรู้ภัยพิบัติอุทกภัย คืออะไร น้ำท่วม 4 แบบในไทย สาเหตุ และวิธีรับมืออุทกภัย คืออะไร แปลว่าอะไร น้ำท่วมในไทยมี 4 แบบ น้ำป่าไหลหลาก น้ำท่วมฉับพลัน น้ำล้นตลิ่ง น้ำท่วมขัง พร้อมสาเหตุ สัญญาณเตือน และวิธีรับมือจาก ปภ.อ่านต่อ 
