วาตภัย คืออะไร ระดับพายุ ดีเปรสชัน โซนร้อน ไต้ฝุ่น และวิธีรับมือ

สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน วาตภัย คือภัยอันตรายที่เกิดจากลมพายุ คำว่า “วาต” แปลว่าลม ในไทยมักเกิดจากพายุหมุนเขตร้อนในฤดูฝน และพายุฤดูร้อนช่วงมีนาคมถึงเมษายน กรมอุตุนิยมวิทยาแบ่งพายุหมุนเขตร้อนตามความเร็วลมสูงสุดใกล้ศูนย์กลาง เป็นดีเปรสชัน (ต่ำกว่า 63 กม./ชม.) โซนร้อน (63–118 กม./ชม.) และไต้ฝุ่น (118 กม./ชม. ขึ้นไป)

ข่าวพายุเข้าไทยมักมาพร้อมคำว่าวาตภัย ดีเปรสชัน และไต้ฝุ่น บทความนี้สรุปว่าแต่ละคำหมายถึงอะไร พายุแบบไหนอันตรายแค่ไหน และควรเตรียมตัวอย่างไร โดยเรียบเรียงจากข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยาและกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย

วาตภัย คืออะไร

วาตภัย มาจากคำว่า “วาต” ที่แปลว่าลม กับ “ภัย” ที่แปลว่าอันตราย จึงหมายถึงภัยหรืออันตรายที่เกิดจากลมพายุพัดผ่าน จนบ้านเรือน ต้นไม้ และเสาไฟฟ้าเสียหาย และบ่อยครั้งพายุยังทำให้ฝนตกหนักจนเกิดอุทกภัยตามมา

ภัยจากลมพายุเป็นหนึ่งในสาธารณภัยตามพ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 อ่านความหมายของศัพท์ภัยอื่นได้ที่ ภัยพิบัติ คืออะไร

วาตภัย เกิดจากพายุแบบไหน

ปภ. แบ่งพายุที่ทำให้เกิดวาตภัยไว้ 3 แบบหลัก

พายุหมุนเขตร้อนมีชื่อเรียกต่างกันตามพื้นที่ที่เกิด คือไต้ฝุ่นในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ เฮอริเคนในมหาสมุทรแอตแลนติก และไซโคลนในอ่าวเบงกอลและมหาสมุทรอินเดีย

ดีเปรสชัน โซนร้อน ไต้ฝุ่น ต่างกันอย่างไร

กรมอุตุนิยมวิทยาแบ่งระดับพายุหมุนเขตร้อนตามความเร็วลมสูงสุดใกล้ศูนย์กลาง

แม้จะเป็นแค่ดีเปรสชัน ก็ทำให้ฝนตกหนักจนน้ำท่วมได้ จึงไม่ควรดูแค่ชื่อระดับพายุ แต่ควรอ่านประกาศเตือนของกรมอุตุนิยมวิทยาและดูเรดาร์ฝนประกอบกันเสมอ

อ่านประกาศเตือน วาตภัย อย่างไรให้เข้าใจ

เมื่อมีพายุเข้าใกล้ประเทศไทย กรมอุตุนิยมวิทยาจะออกประกาศเป็นฉบับ เรียงหมายเลขตามลำดับ แต่ละฉบับบอกระดับของพายุ ตำแหน่งศูนย์กลาง ทิศทางการเคลื่อนตัว พื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบ และช่วงวันที่ที่คาดว่าจะมีผล ควรอ่านฉบับล่าสุดเสมอ เพราะเส้นทางพายุเปลี่ยนได้ตลอดเวลา

• ดูว่าจังหวัดที่เราอยู่หรือจะเดินทางไป อยู่ในพื้นที่ที่ประกาศหรือไม่
• ดูช่วงวันที่ที่มีผลกระทบ แล้ววางแผนเลี่ยงการเดินทางช่วงนั้น
• ถ้าอยู่ริมทะเล ให้ติดตามคำเตือนเรื่องคลื่นลมแรงและงดออกเรือตามประกาศ
• ถ้าอยู่ใกล้ภูเขาหรือเชิงเขา ให้ระวังน้ำป่าไหลหลากและดินถล่มหลังฝนตกหนักต่อเนื่อง

รับมือ วาตภัย ก่อน ระหว่าง และหลังพายุ

ช่วงที่มีพายุ สัญญาณโทรศัพท์อาจใช้การไม่ได้ วิทยุสื่อสารจึงเป็นอีกช่องทางที่ช่วยติดตามสถานการณ์ได้ ดูข้อมูลรวมไว้ที่เครื่องมือเช็กสถานการณ์บนหน้าแรก

คำถามที่พบบ่อย

สรุป

วาตภัยคือภัยจากลมพายุ ในไทยมาจากพายุหมุนเขตร้อนในฤดูฝนและพายุฤดูร้อนช่วงมีนาคมถึงเมษายน ระดับพายุดูจากความเร็วลมใกล้ศูนย์กลาง แต่แม้เป็นดีเปรสชันก็ทำให้น้ำท่วมได้ การติดตามประกาศเตือนและเตรียมบ้านล่วงหน้าคือวิธีรับมือที่ได้ผลที่สุด

แหล่งอ้างอิง: กรมอุตุนิยมวิทยา: ระดับพายุหมุนเขตร้อน
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย: วาตภัย
พ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550
เรียบเรียงโดย E26BLC